Od 5 listopada 2026 r. obowiązują nowe przepisy dotyczące przeciwdziałania mobbingowi, dyskryminacji oraz naruszaniu godności pracowników. Zmiany obejmują nie tylko nową definicję mobbingu, ale również dodatkowe obowiązki po stronie pracodawców. Firmy mają aktywnie zapobiegać niepożądanym zachowaniom, reagować na zgłoszenia i wdrażać działania naprawcze, a pracodawcy zatrudniający co najmniej 10 osób będą musieli dodatkowo sformalizować stosowane procedury.
Mobbing po nowemu – liczy się uporczywość zachowań
Dotychczasowa definicja mobbingu wymagała wykazania m.in. uporczywego i długotrwałego nękania lub zastraszania pracownika. Po zmianach główną przesłanką jest uporczywe nękanie, czyli zachowania powtarzalne, nawracające albo stałe. Długotrwałość nie stanowi już odrębnego warunku.
Mobbing może przejawiać się m.in. poprzez upokarzanie, zastraszanie, nieuzasadnioną krytykę, utrudnianie pracy, izolowanie pracownika czy pozbawianie go informacji potrzebnych do wykonywania obowiązków. Sprawcą nie musi być przy tym przełożony – może nim być również współpracownik, podwładny, inny pracownik albo osoba wykonująca pracę na innej podstawie. Dla stwierdzenia mobbingu nie będzie też konieczne wykazanie zamiaru nękania.
Jednorazowe zachowanie nadal co do zasady nie będzie mobbingiem, ale może stanowić inne naruszenie prawa pracy. Pojedyncze publiczne poniżenie, obraźliwa wiadomość czy naruszenie godności pracownika również mogą wymagać reakcji pracodawcy.
Nowelizacja wyraźniej oddziela mobbing od dyskryminacji. Wprowadzono m.in. dyskryminację przez założenie, gdy pracownik jest gorzej traktowany ze względu na błędnie przypisaną mu cechę, oraz przez skojarzenie – gdy niekorzystne traktowanie wynika z jego związku z inną osobą. Oznacza to, że stwierdzenie, iż dane zachowanie nie było mobbingiem, nie powinno automatycznie kończyć postępowania wyjaśniającego.
Pracodawca ma nie tylko reagować, ale również zapobiegać
Nowe przepisy zobowiązują pracodawców do systematycznego przeciwdziałania mobbingowi. Działania powinny obejmować prewencję, wykrywanie nieprawidłowości, reagowanie na zgłoszenia, działania naprawcze oraz wsparcie osób dotkniętych mobbingiem.
Pracodawcy zatrudniający co najmniej 10 pracowników będą musieli formalnie określić zasady i procedury przeciwdziałania mobbingowi, dyskryminacji, nierównemu traktowaniu oraz naruszaniu godności pracowników. Regulacje powinny znaleźć się w układzie zbiorowym, regulaminie pracy albo odrębnym regulaminie.
Na dostosowanie dokumentacji przewidziano czas do 5 maja 2027 r. Sam obowiązek aktywnego przeciwdziałania niepożądanym zachowaniom obowiązuje jednak już od 5 listopada 2026 r. Mniejsi pracodawcy nie będą musieli przyjmować szczególnego regulaminu, ale również będą zobowiązani do rzeczywistego przeciwdziałania mobbingowi i nierównemu traktowaniu.
Wzmocniona została także ochrona przed działaniami odwetowymi. Obejmie ona nie tylko osobę zgłaszającą naruszenie, lecz również świadków i osoby wspierające pracownika w trakcie wyjaśniania sprawy. Decyzje kadrowe podejmowane wobec takich osób powinny więc mieć jasno udokumentowane i obiektywne podstawy.
Wyższe ryzyko finansowe po stronie pracodawcy
Minimalne zadośćuczynienie za mobbing będzie wynosić sześciokrotność minimalnego wynagrodzenia. Od 1 stycznia 2027 r., przy minimalnym wynagrodzeniu w wysokości 4950 zł, będzie to co najmniej 29 700 zł.
Pracownik będzie mógł dochodzić zadośćuczynienia za samą krzywdę wynikającą z mobbingu, bez konieczności wykazywania rozstroju zdrowia jako odrębnej przesłanki. Niezależnie od tego możliwe pozostanie dochodzenie odszkodowania za szkodę majątkową. Pracodawca, który wypłaci świadczenie, będzie mógł następnie dochodzić odpowiedniej kwoty od faktycznego sprawcy mobbingu.
Większego znaczenia nabierze również dokumentowanie działań pracodawcy. Państwowa Inspekcja Pracy będzie mogła sprawdzać zarówno treść przyjętych procedur, jak i sposób ich stosowania w praktyce. Znaczenie będzie miało m.in. to, czy pracownicy znają dostępne kanały zgłaszania problemów i czy pracodawca rzeczywiście reaguje na otrzymywane sygnały.
Nowe przepisy nie oznaczają zakazu krytykowania pracowników ani egzekwowania obowiązków. Pracodawca nadal może oceniać jakość pracy i wskazywać błędy, jednak krytyka powinna odnosić się do konkretnych faktów i sposobu wykonywania obowiązków, a nie prowadzić do poniżania, ośmieszania lub publicznego zawstydzania pracownika.
W praktyce nowe przepisy wymagają od pracodawców czegoś więcej niż wprowadzenia ogólnego zakazu mobbingu w regulaminie. Firmy powinny zapewnić bezpieczne kanały zgłoszeń, określić sposób prowadzenia postępowań wyjaśniających, chronić osoby zgłaszające i świadków oraz dokumentować podejmowane działania. Pracodawcy zatrudniający co najmniej 10 osób mają czas do 5 maja 2027 r. na formalne dostosowanie regulacji wewnętrznych.
„Stabilne fundamenty prawne dla rozwoju Twojej firmy.”
© 2024 Copyright - Kancelaria Radcy Prawnego Bernadeta Obszańska - All Rights Reserved
Website created by NOVO - Marketing Partner
b.obszanska@krpobszanska.pl
38-400 Krosno, ul. Podkarpacka 26