Kontrole PIP – nowe ryzyka podatkowe i składkowe dla firm

Od 8 lipca 2026 r. obowiązują przepisy wzmacniające uprawnienia Państwowej Inspekcji Pracy. PIP może kwestionować pozorne umowy cywilnoprawne oraz kontrakty B2B i prowadzić do ich przekształcenia w umowy o pracę. Dla przedsiębiorców oznacza to, że kontrola dotycząca formy zatrudnienia może mieć skutki nie tylko pracownicze, ale również podatkowe, składkowe i karnoskarbowe.

Kontrola PIP jako początek dalszych postępowań

Przekwalifikowanie kontraktu B2B albo umowy cywilnoprawnej w umowę o pracę może podważyć dotychczasowe rozliczenia stron. W praktyce problem może dotyczyć m.in. faktur wystawianych przez współpracownika, odliczonego VAT, kosztów uzyskania przychodów, formy opodatkowania oraz składek na ubezpieczenia społeczne.

Szczególne ryzyko może powstać w VAT. Jeżeli współpraca zostanie uznana za stosunek pracy, organy podatkowe mogą kwestionować wcześniejsze odliczenia podatku wynikające z faktur wystawianych przez kontraktora. Może to prowadzić do obowiązku zwrotu podatku wraz z odsetkami, a w określonych przypadkach również do zastosowania sankcji VAT.

Zmiana kwalifikacji umowy może mieć znaczenie także w PIT. Kontraktorzy często korzystają z kosztów właściwych dla działalności gospodarczej oraz z form opodatkowania niedostępnych dla pracowników, takich jak podatek liniowy albo ryczałt. Po uznaniu współpracy za stosunek pracy rozliczenia mogą zostać ocenione według zasad właściwych dla pracownika, co szczególnie przy wyższych dochodach może oznaczać istotne dopłaty podatku.

Podobne konsekwencje mogą wystąpić w zakresie składek ZUS. Przy działalności gospodarczej składki opłaca sam kontraktor, często korzystając z preferencji. W przypadku umowy o pracę płatnikiem składek jest pracodawca, który odpowiada za ich prawidłowe naliczenie i odprowadzenie.

Istotne jest również to, że ustalenia PIP mogą być przekazywane organom podatkowym i ZUS. Dokument kończący kontrolę może więc stać się punktem wyjścia dla dalszych postępowań dotyczących podatków, składek albo odpowiedzialności karnoskarbowej.

W praktyce przedsiębiorcy nie powinni traktować kontroli PIP jako wyłącznie pracowniczej. Już na etapie kontroli warto analizować możliwe skutki podatkowe i składkowe, porządkować dokumentację dotyczącą współpracy oraz ostrożnie podchodzić do korekt lub wyjaśnień składanych bez oceny ich dalszych konsekwencji.

„Stabilne fundamenty prawne dla rozwoju Twojej firmy.”

© 2024 Copyright - Kancelaria Radcy Prawnego Bernadeta Obszańska - All Rights Reserved

Website created by NOVO - Marketing Partner

b.obszanska@krpobszanska.pl

38-400 Krosno,  ul. Podkarpacka 26